Elektrik kesintisinde müstakil bir evi, küçük bir işletmeyi veya tarımsal sulama alanını enerjisiz bırakmamak için tercih edilen benzinli jeneratör modellerinde en kritik nokta, anlık çekilen ilk kalkış gücünün doğru hesaplanmasıdır. Dizel modellere kıyasla daha hafif şasili, titreşimi düşük ve ilk satın alma maliyeti daha hesaplı olan bu cihazlar, aralıklı enerji kesintilerinde doğrudan devreye girer.

Benzinli Jeneratör Hangi Alanlarda Tercih Edilir?

Benzinli portatif jeneratör sistemleri piyasada çoğunlukla 1 kVA ile 12 kVA güç aralığında bulunur. Kesintisiz 24 saat çalışan sanayi tipi dizel grupların aksine, bu motorlar günde ortalama 4 ila 8 saatlik kullanımlar için imal edilir. Hava soğutmalı tek ya da çift silindirli motor yapısına sahip oldukları için hafif şaseleri sayesinde tekerlekleri yardımıyla rahatlıkla taşınabilirler.

Samsun ve çevre ilçelerdeki saha çalışmalarımızda, kullanıcıların bu cihazları daha çok kombi, buzdolabı, televizyon, aydınlatma ve derin dondurucu gibi konut tipi yükleri beslemek amacıyla tercih ettiğini görüyoruz. Bu tip temel cihazların toplam nominal tüketimi genellikle 2 kW ile 5 kW aralığında seyreder. Bu kapasitede bir benzinli jeneratör, hem ilk yatırım maliyetini makul tutar hem de acil durumlarda pratik bir enerji kaynağı sağlar.

Güç Hesabı ve Demeraj Akımının Belirlenmesi

Seçim aşamasında en sık yapılan hata, cihazların arkasında yazan etiket güçlerini düz mantıkla alt alta toplamaktır. Rezistanslı ısıtıcılar veya akkor flamanlı ampuller gibi omik yükler ilk anda ekstra güç çekmez; ancak buzdolabı motoru, hidrofor, dalgıç pompa ve klima gibi endüktif yükler ilk kalkışta nominal güçlerinin 3 ila 5 katına kadar anlık elektrik çeker. Bu duruma demeraj akımı adı verilir.

Örneğin, normal çalışırken 500 watt çeken standart bir buzdolabı kompresörü, devreye girdiği ilk yarım saniyede 1500 ila 2500 watt seviyesinde pik güç talep edebilir. Benzinli jeneratör alternatörü bu ani piki karşılayabilecek kapasitede değilse motor devri ani bir düşüş yaşar, regülatör (AVR) korumaya geçer ya da aşırı akım şalteri atar. Güç tespitinde şu adımları takip etmek sistemin duraksamadan çalışmasını sağlar:

• Sistemde aynı anda çalışacak aydınlatma, modem ve televizyon gibi sabit güç çeken cihazların watt değerlerini toplayın.
• Buzdolabı, çamaşır makinesi veya hidrofor gibi elektrik motorlu cihazların nominal gücünü en az 3 ile çarparak kalkış gücünü ekleyin.
• Elde edilen toplam değerin üzerine beklenmeyen anlık yüklenmeler için en az yüzde 20 yedek çalışma payı ilave edin.
• Cihaz etiketindeki sürekli çalışma gücü (kVA/kW) ile maksimum güç sınırını ayrı ayrı değerlendirin.

Karbüratör Arızaları ve Yakıt Depolama Kuralları

Ekol Jeneratör atölyemizde tamir için gelen küçük motorlu cihazlarda en sık saptadığımız arıza kaynağı, depoda bekletilen bozuk yakıttır. Kurşunsuz benzin kimyasal yapısı gereği 45 ila 60 gün depoda beklediğinde oksitlenmeye başlar, vernik benzeri yapışkan bir tabaka oluşturur ve karbüratörün kılcal yakıt jetlerini tıkar. Bu durum motorun hiç çalışmamasına, düzensiz devirle dalgalanmasına veya egzozdan siyah duman atarak boğulmasına neden olur.

Cihazı bir aydan uzun süre çalıştırmayı planlamıyorsanız depodaki yakıt vanasını kapatıp motor kendi kendine yakıt bitene kadar çalıştırılarak karbüratör haznesindeki benzinin tamamen yakılması tavsiye edilir. Karbüratör tahliye vidası gevşetilerek altta kalan hazne tortudan da arındırılabilir. Ayrıca sünger veya kağıt hava filtresinin her 50 çalışma saatinde bir kontrol edilmesi motorun zengin karışımla çalışıp buji karartmasını önler.

Periyodik Yağ Değişimi ve Rodaj Süreci

Hava soğutmalı benzinli motorların karterinde genellikle 0,6 litre ile 1,1 litre arasında motor yağı bulunur. Bu makinelerde fabrika verilerine göre genellikle 10W-30 ya da 15W-40 viskoziteli dört zamanlı motor yağları kullanılır. Sıfır alınan bir makinede silindir ve segmanların birbirine alışması anlamına gelen rodaj evresinde motor içi ilk çapaklar yağa karışır; bu sebeple ilk motor yağı değişimi mutlaka 20 saatlik çalışma tamamlandığında yapılmalıdır.

Sonraki periyotlarda ise motor yağının her 50 ila 100 çalışma saatinde bir yenilenmesi sürtünmeye bağlı aşınmaların önüne geçer. Taşınabilir küçük motorlarda yağ karteri seviyesi kritik çizginin altına indiğinde ateşlemeyi keserek motoru durduran bir yağ seviye sensörü mevcuttur. Çekme ipi asıldığında bujide kıvılcım oluşmuyorsa ve motor kilitlenmediği halde ateşleme almıyorsa, herhangi bir söküm işlemine girişmeden önce cihazı tamamen düz bir zemine koyup karter seviye çubuğunu kontrol etmelisiniz.

Güvenli Çalıştırma ve Egzoz Tahliyesi

Benzinli motorlar çalışırken yüksek oranda renksiz ve kokusuz karbonmonoksit gazı üretir. Bu sebeple cihazlar evlerin içine, kapalı balkonlara, garajlara, apartman boşluklarına veya pencerelerin hemen altına kesinlikle yerleştirilmemelidir. Cihazın dört bir yanından en az 1 metrelik hava akışı mesafesi bırakılması, motorun boğulmasını ve aşırı ısı sebebiyle alternatör sargılarının zarar görmesini engeller.

Soğuk havalarda ilk çalıştırmayı kolaylaştırmak için buji tırnak aralığının 0,7 - 0,8 milimetre toleransında tutulması, yakıt vanası açıldıktan sonra jiklenin tam kapalı konuma getirilmesi ve motor devrini aldıktan hemen sonra jiklenin aşamalı biçimde açılması kordon ipli çalıştırma mekanizmasına binen mekanik yükü azaltır.